Wymiana dobrych praktyk w celu poprawy funkcjonowania służby zdrowia

Potrzeba nacisku na prewencję i zapobieganie chorobom oraz nacisk na jakość opieki zdrowotnej to kluczowe potrzeby, które gdy zaspokojone, pozwalają osiągnąć wymierne korzyści w budowaniu zdrowia populacji oraz wyrównywać bariery w dostępie do świadczeń zdrowotnych.

Garść statystyk

Przewidywana długość życia przeciętnego Europejczyka wydłużyła się o około 6 lat od 1990 roku. Średni wzrost tej wartości z poziomu 74.2 lat w 1990 r. do 80.9 lat w 2014 r. świadczy o nieustannej poprawie zdrowia populacji generalnej. Nie ma to jednak odzwierciedlenia i przełożenia na sytuację we wszystkich krajach. Ludzie w Europie Zachodniej z najdłuższą przewidywaną długością życia, średnio przeżywają o 8 lat dłużej, niż ludzie z Europy Centralnej i Wschodniej. W samych krajach widoczne są grupy społeczne, które dodatkowo wyróżniają się na tle innych wysoką przewidywaną długością życia. Najdłużej żyjącymi grupami społecznymi są osoby z wysokim stopniem wykształcenia i wysokimi dochodami, przewyższającymi średnią krajową. Znaczenie w tym przypadku ma świadomość zdrowotna pacjentów oraz znacząco różna ekspozycja na czynniki chorobotwórcze. Dużą rolę odgrywa również dostęp do służby zdrowia na wysokim poziomie.

Profilaktyka jest skuteczna

Więcej niż 1.2 miliona ludzi w Europie zmarło w 2013 roku ze względu na choroby i urazy, których można byłoby uniknąć poprzez dostęp do bardziej efektywnej publicznej opieki zdrowotnej oraz racjonalnej polityki zdrowotnej kraju lub skróceniu kolejek w lecznictwie publicznym. Szeroka skala działań musi zostać powzięta i być zaadresowana w kierunku czynników środowiskowych oraz behawioralnych. Otoczenie oraz zwyczaje zdrowotne pacjentów często prowadzą do przedwczesnych zgonów z powodu chorób takich jak: zawał serca, rak płuc, zawał, śmierć związana z alkoholem i inne choroby, których prewencja jest możliwa. Widoczną poprawę widać w przypadku chorób dróg oddechowych. Zredukowane zostało spożycie nikotyny poprzez mieszankę zapobiegawczych kampanii publicznych, regulacje krajowe oraz opodatkowanie wyrobów tytoniowych. Aktualnie w krajach Europy, w tym w Polsce, więcej niż 1 na 5 osób pali każdego dnia. Jest bardzo ważnym, aby zredukować spożycie alkoholu oraz zatrzymać falę otyłości, która atakuje nawet najmłodszych. Są to najszybciej rozwijające się problemy współczesnych czasów. Ponad 1 na 5 dorosłych przyznało się do silnego upojenia alkoholowego minimum raz w miesiącu. 1 na 6 dorosłych zostało ocenionych jako otyłe w 2014 roku, w porównaniu do 1 na 9 w 2000.

Podwyższanie jakości i dostępności świadczeń

Ogólna jakość opieki zdrowotnej poprawiła się na przestrzeni lat. Dysproporcje pomiędzy krajami jednak wciąż się utrzymują. Ulepszanie terapii w przypadku stanów zagrażających życiu takich jak zawał, udar, choroby nowotworowe prowadzą do wzrostu współczynnika przeżywalności, ale widoczna jest wciąż potrzeba i przestrzeń do rozwoju w na wielu polach. Implementacja najwyższych standardów opieki zdrowotnej oraz postępowanie zgodnie z najnowszymi wytycznymi, w przypadku chorób przewlekłych i ostrych napadów choroby, to przestrzenie które pozwalają na szybką poprawę stanu zdrowia pacjentów i na nich naukowcy oraz pracownicy służby zdrowia powinni się skupiać. Jest to bardzo ściśle powiązane z polityką zdrowotną kraju, więc uwaga powinna być skupiana jak najczęściej w wyżej wskazanych kierunkach. Zapewnienie równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej jest bardzo ważne w wyeliminowaniu dysproporcji społecznej związanej ze zdrowiem.

Stabilna poprawa zdrowia oraz redukcja w nierównym dostępie do służby zdrowia może być osiągnięta również poprzez zapewnienie powszechnego dostępu do opieki zdrowotnej na wysokim poziomie. Większość krajów Europy osiągnęło uniwersalne (albo bliskie powszechnemu) pokrycie kosztów opieki zdrowotnej poprzez ustanowienie koszyka świadczeń gwarantowanych. Usługi takie dostępne są również w Polsce. Istnieje jednak wiele krajów takich jak Cypr, Grecja, Bułgaria, Rumunia, w których wciąż ponad 10% społeczeństwa nie ma dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej.

Bariery finansowe

Patrząc z perspektywy systemu, zapewnienie, że całe społeczeństwo ma dostęp do publicznej lub prywatnej służby zdrowia (jeśli stać ich na to), bardzo dobrze oddaje poziom rozwoju kraju. Nie jest to jednak wskaźnik wystarczający. Zakres świadczeń gwarantowanych oraz stopień partycypacji w kosztach leczenia odgrywają kluczową rolę w zrozumieniu systemów opieki zdrowia. Pokazują one na ile pacjent jest zdolny do bycia leczonym oraz jak duże koszty bezpośrednie i pośrednie jest w stanie oraz musi ponieść. W całej Europie wskaźnik społeczny obrazujący wykonywanie niepotrzebnych w stosunku do potrzeb pacjenta usług medycznych ze względu na bariery finansowe jest dość niski. Widoczny jest również jego stopniowy spadek. Jednak w gospodarstwach najbiedniejszych rodzin, wskaźnik ten od 2009 rośnie co często wskazuje na wykonywanie interwencji medycznych nieodpowiadających stanowi chorego. Często tylko takich, na które pacjenta stać. W 2014 roku ludzie biedni zgłaszali 10 razy więcej problemów zdrowotnych, które nie były rozwiązane, w odniesieniu do średnio zamożnych osób. Zapobieganie wzrostowi takich przypadków pozwala na niwelowanie różnic społecznych w dostępie do służby zdrowia.

Geografia a dostęp do usług

Zapewnienie efektywnego dostępu od opieki zdrowotnej, wymaga również posiadania wystarczającej oraz zróżnicowanej liczby dostawców opieki nad pacjentem (szpitali, przychodni zdrowia, placówek opiekuńczych i specjalistycznych, hospicjów, aptek) rozrzuconych w sposób równomierny po całym kraju. Od 2000 roku liczba lekarzy przypadających na jednego pacjenta wzrosła o około 20% w każdym kraju Europy (rosnąc od 2,9 lekarza na 1000 osób do 3,5 w 2014). Jednocześnie liczba specjalistów wzrosła bardziej niż lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej (w tym również pediatrów i geriatrów), do tego stopnia, że w dzisiejszych czasach na jednego lekarza podstawowego przypada dwóch specjalistów. Problemem jest również geografia rozmieszczenia opieki zdrowotnej. W wielu krajach opiekę zdrowotną na wysokim poziomie można uzyskać tylko w dużych miastach. Osoby żyjące na wsiach lub terenach słabo zaludnionych mogą mieć duży problem z uzyskaniem wysokiej pod względem jakości opieki zdrowotnej. Jednym z kluczowych aspektów służących poprawie opieki zdrowotnej w kraju jest równomierny dostęp do służby zdrowia.

Wyzwania…

Wzmacnianie elastyczności, efektywności oraz zrównoważonego rozwoju opieki zdrowotnej stanowią kluczowe wyzwania dzisiejszych czasów. Starzenie się społeczeństwa, w połączeniu ze ścisłymi obwarowaniami budżetowymi kraju, wymaga wielu dostosowań ułatwiających korzystanie z opieki zdrowotnej. W tym celu promocja zdrowia w tym promocja zdrowego starzenia się oraz ukierunkowanie zwrócone w stronę pacjenta, pozwalają na inne spojrzenie na potrzeby społeczeństwa. Średnio odsetek ludzi powyżej 65 roku życia w społeczeństwie wzrosła od ok 10% w 1960 r. do 20% w roku 2015. Przewidywania mówią o 30% do roku 2060. Aktualnie 50 mln Europejczyków cierpi na dwa lub więcej przewlekłe schorzenia, a większość z nich jest właśnie powyżej 65 lat.

W 2015 roku średnie wydatki na służbę zdrowia wyniosły 9,9% PKB i wzrosły z 8.7% od 2005 roku. W Polsce wydatki na służbę zdrowia wynoszą około 4,38% PKB. Przewidywania mówią, że wydatki te niezależnie od poziomu aktualnego, będą musiały rosnąć wraz z rosnącymi potrzebami społecznymi. Przyczyną wzrostu kosztów jest przede wszystkim starzenie się społeczeństwa, pojawianie się nowych możliwości terapeutycznych i diagnostycznych oraz rosnąca potrzeba nacisku na opiekę długoterminową (w odniesieniu do chorób przewlekłych).

Nieustanne ulepszanie

Potrzeby ciągłej poprawy planowania i organizacji systemów opieki zdrowotnej, muszą być na bieżąco zaspokajane ze względu na nowe wyzwania i odpowiedź na nie w najlepszy możliwy sposób. Systemy zdrowotne muszą być również stałe. Nie może ich zaburzyć nagły kryzys lub pojawiające się niespodziewane obciążenia (np. epidemia). Kluczowymi elementami systemów opieki zdrowotnej jest system szpitalny, wydatki na partycypację w kosztach leków (apteki) oraz administracja, które najbardziej pochłaniają ograniczone i tak zasoby. Wiele z tych potrzeb usprawnień będzie wymagało inwestycji oraz myślenia przyszłościowego. Większe chwilowe wydatki, mogą się zwrócić w przyszłości. Każdy kraj najlepiej wie jak racjonalnie wydatkować swoje zasoby w służbie zdrowia i jest bardzo ważne aby utrzymać dobrą równowagę pomiędzy inwestycjami w najlepsze rozwiązania usprawniające opiekę publiczną, a prewencją, zwiększeniem dostępu, jakości oraz efektywności opieki zdrowotnej kraju.

Serdecznie pozdrawiamy,
Grupa deMedici.pl

Autor tekstu: Krzysztof Słomiak

Korekta: Piotr Grzonkowski

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>